ΠΙΣΤΕΨΕ ΣΤΟ ΘΑΥΜΑ ΚΑΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ-ΟΤΑΝ Ο ΝΟΥΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΟ ΣΩΜΑ

ΌΧΙ ΜΟΝΟ ΤΑ ΧΑΠΙΑ….

Τα αποτελέσματα του πλασέμπο δεν περιορίζονται μόνο στη λήψη χαπιών ζάχαρης… 

Σε ολόκληρη την ιστορία της ιατρικής έχει εφαρμοσθεί με αμέτρητους τρόπους. Ένας από τους πιο γνωστούς είναι η περιορισμένη αφαίμαξη του ασθενή που συνηθιζόταν το Μεσαίωνα. Η ίδια η αφαίμαξη δεν αποτελεί ουσιαστική μέθοδο θεραπείας, αλλά ήταν συχνά αποτελεσματική, προφανώς γιατί όλοι – συμπεριλαμβανομένου και του γιατρού – πίστευαν στην αποτελεσματικότητα της! 

Εδώ θα μπορούσαμε να αναφερθούμε βέβαια σε αναρίθμητες μεθόδους «λαϊκής» θεραπείας, που ενώ είχαν επιβεβαιωμένα αποτελέσματα, όταν απομυθοποιήθηκαν από τον δυτικό «επιστημονικό τρόπο σκέψης» σταμάτησαν πράγματι να λειτουργούν!

Η ίδια εξήγηση ισχύει και για μερικές χειρουργικές επεμβάσεις που ήταν της μόδας τα τελευταία πενήντα χρόνια. Φαίνονταν να έχουν αξιοσημείωτα αποτελέσματα, παρά το γεγονός ότι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις οι επιστήμονες έχουν σοβαρές αμφιβολίες για την αξία τους. 

Έτσι παρατηρείται συχνά το φαινόμενο να αναφέρουν πολλοί ασθενείς ότι αισθάνονται καλύτερα από μη αναγκαίες αφαιρέσεις της… μήτρας ή των αμυγδαλών! Για άλλη μια φορά τα αποτελέσματα μπορούν να αποδοθούν, στην πίστη του ασθενή στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας και στην εμΠΙΣΤ(Η)οσύνη του προς το γιατρό.

Το αποτέλεσμα εξαρτάται τόσο από τη μέθοδο και την πειστικότητα του γιατρού, όσον αφορά τη χορήγηση των φαρμάκων, όσο και από την διαδικασία με την οποία εγκρίνονται τα φάρμακα. Όλοι ξέρουν ότι κάθε νέο φάρμακο πρέπει να δοκιμαστεί πολύ από τις φαρμακευτικές εταιρείες, για να πάρει την έγκριση της πολιτείας. Η τελευταία συχνά αποσύρει βλαβερές τροφές και φάρμακα από την αγορά, πράγμα που εμπνέει περισσότερη εμπιστοσύνη στο κοινό. 

Έτσι όταν η έρευνα, τα τεστ και η έγκριση μιας αξιόπιστης πολιτείας, συνδυάζονται με μερικές επιτυχίες που αναγνωρίζονται δημόσια, όπως συνέβη στην περίπτωση του εμβολίου της πολιομυελίτιδας, τότε το τυπικό της κοινωνικής αποδοχής της ιατρικής θεραπείας έχει συμπληρωθεί. Η πίστη του κοινού ότι το φάρμακο που συνιστάται από το γιατρό είναι αποτελεσματικό ενισχύεται, και η φαρμακευτική εταιρεία καρπώνεται και οφέλη… πλασέμπο!

• Ένα συγκλονιστικό σχετικό περιστατικό των θετικών αποτελεσμάτων του πλασέμπο έχει αναφερθεί από το Δρ. Μπρούνο Κλόπφερ, έναν ερευνητή που συμμετείχε στην πειραματική χορήγηση του φαρμάκου Krebiozen. Το Krebiozen είχε γνωρίσει στην Αμερική εντυπωσιακή δημοτικότητα το 1950, σαν «θεραπευτικό» του καρκίνου και είχε εγκριθεί από την Αμερικανική Εταιρεία και τη Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ.

Ένας ασθενής του Δρα Κλόπφερ είχε λεμφοσάρκωμα, μια πολύ προχωρημένη κακοήθεια, διάσπαρτη στους λεμφαδένες. Ο ασθενής είχε πελώριες μάζες όγκων σε ολόκληρο το σώμα του και βρισκόταν σε τόσο απελπιστική κατάσταση σωματικά, ώστε έπρεπε συχνά να αναπνέει με μάσκα οξυγόνου και κάθε δυο μέρες, του αφαιρούσαν υγρό από το θώρακα. Όταν ανακάλυψε ότι ο Δρ. Κλόπφερ είχε σχέση με την έρευνα επάνω στο Krebiozen, τον παρακάλεσε να του κάνει θεραπεία. Ο Κλόπφερ συμφώνησε και η ανάρρωση του ασθενή υπήρξε καταπληκτική. Μέσα σε λίγο χρόνο οι όγκοι είχαν συρρικνωθεί θεαματικά και ο ασθενής μπορούσε πια να ξαναρχίσει φυσιολογικά τη ζωή, πετώντας ακόμη με το ιδιωτικό του αεροσκάφος!

Τότε όμως άρχισαν να δημοσιεύονται τα αρνητικά αποτελέσματα του Krebiozen από την Αμερικανική Ιατρική Εταιρεία και τη Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων… Αμέσως ο ασθενής πήρε δραματική στροφή προς το χειρότερο και επανήλθε στην προ-πλασέμπο κατάσταση!

Τότε ο Κλόπφερ αντιλαμβανόμενος ότι η εξέλιξη ήταν κρίσιμη για τον ασθενή και ότι αυτή η κρισιμότητα δικαιολογούσε κάποια «έκτακτα μέτρα», είπε στον άρρωστο ότι σ΄ αυτόν ειδικά είχε χορηγήσει ένα νέο υπερβελτιωμένο, πιο δυνατό Krebiozen, που έδινε καλύτερα αποτελέσματα. Στην πραγματικότητα ο Κλόπφερ του έκανε ενέσεις απλού αποστειρωμένου νερού. Εντούτοις, η ανάρρωση του ασθενή ήταν ακόμα πιο θεαματική! Για μια ακόμη φορά οι ογκώδεις μάζες διαλύθηκαν, το θωρακικό υγρό εξαφανίστηκε, ο ασθενής ξανάρχισε να περπατάει και γύρισε πάλι στις πτήσεις του. Δεν παρουσίασε συμπτώματα της ασθένειας για περισσότερους από δυο μήνες. Η πίστη του από μόνη της – και ανεξάρτητα από την αξία του φαρμάκου – είχε σαν αποτέλεσμα την ανάρρωση του.

Από ειρωνεία της τύχης όμως, ακριβώς τότε εμφανίστηκαν στον τύπο περισσότερα ρεπορτάζ για τα τεστ της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας που έλεγαν «πειραματικές έρευνες σε εθνικό επίπεδο έδειξαν ότι το Κrebiozen είναι άχρηστο στη θεραπεία του καρκίνου»… Μέσα σε λίγες μέρες ο ασθενής ήταν νεκρός!!

Συνοψίζοντας τα πορίσματα των ερευνών αυτών μπορούμε να πούμε ότι:

• Τουλάχιστον το 30 με 40% των ατόμων που αντιμετωπίζονται με placebo ανταποκρίνονται θετικά!
• To αποτέλεσμα εξαρτάται από:

α) την ένταση της πίστης ή ελπίδας, για τη θετική έκβαση της όποιας υπόθεσής τους.

β) τη φαρμακευτική μορφή σε περίπτωση ψευτοφάρμακου. Η ενέσιμη μορφή είναι η πιο αποτελεσματική, επειδή γεννά μεγαλύτερες προσδοκίες απ΄ ότι το χάπι!

γ) το κύρος του γιατρού που χορηγεί το placebo και το βαθμό εμπιστοσύνης που του έχει ο ασθενής και γενικά το κύρος του προσώπου που δίνει τη θετική διαβεβαίωση!

Πρέπει τέλος ν΄ αναφέρουμε ότι έχουν συμβεί μέχρι και εγχειρήσεις placebo (απλή τομή του δέρματος χωρίς πραγματική παρέμβαση), που οδηγούν στο ίδιο ποσοστό θεραπείας με ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις της μόδας!

ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

Οι δυο μεγάλες κατηγορίες ψυχογενών παθήσεων

Μια άλλη κατηγορία δεδομένων που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε καλλίτερα τον τρόπο δια του οποίου ο νους επηρεάζει το σώμα μας – και κατ΄ επέκταση τη φύση της θαυματουργικής ίασης – είναι η μελέτη των ψυχογενών παθήσεων.

ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (Ψ.Π.) ονομάζονται οι σωματικές παθήσεις οι οποίες οφείλονται σε ψυχολογικούς παράγοντες, συνειδητούς ή ασυνείδητους και χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες:

α) ΓΝΗΣΙΕΣ ψυχοσωματικές παθήσεις
Εκείνες που οι ψυχολογικοί παράγοντες που τις δημιούργησαν είναι, ή μπορούν σχετικά εύκολα να γίνουν συνειδητοί (π.χ: άγχος, αγωνία, στενοχώρια, ψυχοκοινωνικό stress).

β)Σωματόμορφες διαταραχές (ψευδο-σωματικές, ψευδο-νευρολογικές), οι ψυχολογικοί παράγοντες που τις δημιούργησαν είναι ασυνείδητοι. (π.χ. ασυνείδητες ψυχολογικές συγκρούσεις, συνέπεια άλυτων ενδοψυχικων συγκρούσεων και ανικανοποίητων αναγκών) όπως στην υστερική νεύρωση τύπου μετατροπής, (κοινώς υστερία) ή στην διαταραχή ψυχογενούς πόνου.

Και οι δυο αυτές μεγάλες κατηγορίες ψυχογενών παθήσεων έχουν – αποδεδειγμένα πλέον – ψυχογενή αίτια. Ωστόσο -παρ’ ότι μπορούν να συνυπάρχουν ταυτόχρονα ή διαδοχικά στο ίδιο άτομο- διαφοροποιούνται από μια σειρά χαρακτηριστικών τόσο όσον αφορά στην αιτιολογία, όσο και στον τρόπο εκδήλωσης, συμπτωματολογίας και θεραπείας όπως φαίνεται στον συνοπτικό πίνακα που παραθέτουμε.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 
ΟΙ ΔΥΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΨΥΧΟΓΕΝΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ
ΨΕΥΔΟ-ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ή ΣΩΜΑΤΟΜΟΡΦΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ (κοινώς ΥΣΤΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ) ΓΝΗΣΙΕΣ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Οφείλονται σε ασυνήθιστες απωθημένες – διωγμένες από την συνείδηση «ανήθικες», επώδυνες,ψυχικές συγκρούσεις (κυρίως άλυτες οιδιπόδειες συγκρούσεις και ανάγκες εξάρτησης!)

Σ΄ αυτές τις περιπτώσεις περνάμε από το άγχος στο σύμπτωμα, μέσα από τους μηχανισμούς άμυνας.
Μετατροπή του άγχους σε σωματικό σύμπτωμα.
Συνήθως αυτό το σύμπτωμα παρουσιάζεται ξαφνικά και όταν αποσύρεται, εξαφανίζεται και πάλι ξαφνικά.

Πρόκειται για συμπτώματα που στερούνται οργανικής – ανατομικής βάσης (αιτιολογίας). Δεν ακολουθούν τους νόμους της νευροανατομίας και της νευροφυσιολογίας. Δεν δικαιολογούνται από καμία οργανική παθολογία και παθοφυσιολογικό μηχανισμό! (π.χ. η ψευδοκύηση ή ανεμογκάστρι, υστερική αφωνία, υστερική τύφλωση κ.λπ.).

Τα συμπτώματα αφορούν κυρίως διαταραχές των αισθητήριων οργάνων και του μυοσκελετικού συστήματος που υπόκειται στη βούληση.
Το σύμπτωμα εδώ, αποτελεί προϊόν συμβιβασμού ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενες επιθυμίες.

Αποτελεί την μετάφραση, την μετατροπή σε σωματική γλώσσα της ενδοψυχικής σύγκρουσης. Έχει επομένως συμβολική σημασία.

Η ‘’επιλογή’’ του συμπτώματοςκαθορίζεται από το είδος της ενδοψυχικής σύγκρουσης.

ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ:
Freud–ική μεταψυχολογία (Ασυνείδητο –απώθηση –μηχανισμοί της άμυνας του εγώ).

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ:
Ψυχαναλυτικού τύπου.

ΣΤΟΧΟΣ: Η άρση της απώθησης (αναζήτηση της συμβολικής σημασίας του συμπτώματος) και η αναβίωση και κάθαρση της τραυματικής εμπειρίας. (Freud-ική ψυχαναλυτική προσέγγιση, ύπνωση, κ.λπ).

Οφείλονται σε συνειδητούς παράγοντες ψυχο-κοινωνικών stress, που προκαλούν χρόνιες αρνητικές συγκινήσεις επηρεάζοντας την σωματική υγεία.

Από τις αρνητικές συγκινήσεις περνάμε στο άγχος και από εκεί στην σωματική βλάβη και–συχνά- στο θάνατο (π.χ. έμφραγμα).

Συνήθως το σύμπτωμα παρουσιάζει προοδευτική εμφάνιση, προοδευτική απόσυρση, (αποδρομή).
Υπάρχει λειτουργική – ανατομική βάση με αποδεδειγμένα οργανικά ευρήματα ή και κάποιο γνωστό παθοφυσιολογικό μηχανισμό, (π.χ. ψυχογενής βραχυσωμία, έλκος στομάχου κ.λπ.).
Το σύμπτωμα δεν έχει συμβολική σημασία.
Αφορούν συμπτώματα του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος που δεν υπόκειται στη βούληση (εκτός ειδικής εκπαίδευσης π.χ. γιόγκα, Bio-feedback).

Το είδος της ψυχοσωματικής διαταραχής που θα εμφανισθεί εξαρτάται:

1) από το ποιο σύστημα του οργανισμού (νευρικό, πεπτικό, μυοσκελετικό ενδοκρινικά κ.λπ.) είναι – για λόγους ιδιοσυγκρασιακούς – το πλέον ευάλωτο και

2) το είδος της χρόνιας αρνητικής συγκίνησης που προεξάρχει (π.χ. θυμός, φόβος, λύπη κ.λπ.). σε κάθε είδος αρνητικού συναισθήματος – συγκίνησης αντιστοιχεί διαφορετικός «αστερισμός» ψυχοσωματικών αντιδράσεων (αλλιώς αντιδρούμε στον θυμό και αλλιώς στον φόβο!).

ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ:
Ψυχοφυσιολογία των συγκινήσεων(Φλοιο-λιβικό-υποθάλαμο-υπόφυση-επινευριδικός άξονας)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ:
Ψυχοσωματική θεραπεία, τόσο σε γνωστικό επίπεδο (νοοκεντρικές τεχνικές: γνωστική αναδόμηση) όσο και σε ψυχοφυσιολογικό, σωματικό επίπεδο (σωματο-κεντρικές τεχνικές χαλάρωσης κ.λπ).

ΣΤΟΧΟΣ: Η άρση της χρόνιας ψυχο-φυσιολογικής δυσλειτουργίας δηλαδή της χρόνιας συμπαθητικό-τονιας (υπερέντασης) ή παρασυμπαθητικο-τονίας (υπολειτουργίας) συνέπεια της δυσλειτουργίας του αυτόνομου νευρικού συστήματος).

Γνήσιες ψυχοσωματικές παθήσεις:

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα μπορούμε να πούμε ότι: ψυχολογικοί παράγοντες επηρεάζουν καθοριστικά την εμφάνιση και εξέλιξη παθήσεων (η σχέση τους με τον καρκίνο είναι ήδη γνωστή) όπως η γρίπη, οι μύκητες, ο έρπις, η φυματίωση, κ,λπ, παθήσεις που φαινομενικά, δεν έχουν καμία σχέση με τη νοητική και συγκινησιακή μας κατάσταση. Η επίδραση των ψυχικών παραγόντων σ΄ αυτή την περίπτωση πραγματοποιείται μέσα από την επίδρασή τους στο ανοσοποιητικό σύστημα και αυτό γίνεται, παρ΄ ότι η εμφάνιση των παθήσεων αυτών προϋποθέτει τη δράση:

Παθογόνων μικροοργανισμών (μικροβίων ή ιών, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στη φυματίωση, τη γρίπη, τον έρπι, τους μύκητες κ.α.) και
Διαταραχών αναπλάσεως των κυττάρων του οργανισμού, όπως συμβαίνει στις κακοήθεις νεοπλασίες (καρκίνο).
Η παρουσία μόνο του εξωτερικού παθογόνου παράγοντα (μικρόβιο ή μεταλλαγμένα κύτταρα) αν και αναγκαία δεν αρκεί για να υπάρξει νόσος (αναγκαία αλλά μη ικανή συνθήκη)!

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι, να υπάρξει και το παθογόνο εσωτερικό περιβάλλον, η αποδυνάμωση της άμυνας του οργανισμού, δηλαδή του ανοσοποιητικού συστήματος, το οποίο υπό κανονικές συνθήκες καταστρέφει τους παθογόνους παράγοντες (αναγκαία και ικανή συνθήκη). Ας μην ξεχνάμε ότι είναι πλέον αποδειγμένο ότι η αναλογία των λεγόμενων λειτουργικών παθήσεων (ψυχοσωματικών) σε όλη την παθολογία, είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τις αντίστοιχες <καθαρά> οργανικές παθήσεις!

Φυσικά οι ψυχολογικές αντιδράσεις που συνοδεύουν τις συγκινήσεις αποτελούν την έκφραση της λειτουργικής ενότητας του οργανισμού και είναι απόλυτα φυσιολογικές όταν παραμένουν κάτω από τον έλεγχο αυτορυθμιστικών μηχανισμών. Όταν όμως οι συγκινήσεις αυτές είναι συνεχείς και έντονα μεταβαλλόμενες, τότε μπορεί να ξεπεράσουν τα όρια προσαρμογής του οργανισμού και να εμφανιστούν διαταραχές στη λειτουργία διαφόρων συστημάτων, οι ονομαζόμενες λειτουργικές ή νευροφυτικές διαταραχές.Αν αυτές συνεχιστούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα οδηγούν σε βλάβη όχι πια της λειτουργία, αλλά του ίδιου του οργάνου (ιστολογικές βλάβες, με δομικές ανατομικές αλλοιώσεις).

Η θεραπεία αυτού του τύπου ψυχογενών διαταραχών είναι σχετικά απλή. Προϋποθέτει την παρέμβαση σε ψυχοσωματικό επίπεδο με τη βοήθεια μιας δέσμης Σώματο – Κεντρικών τεχνικών, (οι οποίες συχνά προέρχονται από τη Γιόγκα, το Τάι Τσι, ή αντίστοιχα φιλοσοφικά συστήματα ολιστικής -ψυχοσωματικής- γνώσης όπως χαλάρωση, διαλογισμός, ή είναι δυτικής προέλευσης όπως η ύπνωση, η βιοαναδραση (biofeedback)κ.λπ. )

Η κατανόηση των ψυχοσωματικών μηχανισμών που εμπλέκονται στην γένεση της δεύτερης κατηγορίας ψυχογενών νόσων είναι πολύ πιο σύνθετη και εμπλέκει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό την δομή προσωπικότητας του ατόμου.
Η εντυπωσιακός και το παράδοξος χαρακτήρας τους μπορεί να γίνει καλλίτερα κατανοητός μέσα από τηνπεριγραφή των συμπτωμάτων της κλασσικής ψυχογενούς διαταραχής, της υστερίας.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

Πόνος, παράλυση ή μυϊκή αδυναμία, αναισθησία, τύφλωση, αφωνία, κώφωση, παροξυντικές κρίσεις σπασμών, δυσχέρεια στη βάδιση, ναυτία, πόνος στο στήθος, ζαλάδα, υπνοβασία, αμνησία, σεξουαλικές διαταραχές, ψευδοκύηση (ανεμογκάστρι), αλλαγές στη συνείδηση, (διασχιστικές διαταραχές όπως ψυχογενής αμνησία, πολλαπλή προσωπικότητα, κ.λπ.)!

Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι παρά τον εντυπωσιακό και φαινομενικά σοβαρό χαρακτήρα των υστερικών συμπτωμάτων μετατροπής δεν υπάρχει βιολογική ιστολογική βλάβη και είναι απολύτως και δυνάμει άμεσα αναστρέψιμα! Παραμένουν δηλαδή πάντοτε λειτουργικές διαταραχές και δεν εξελίσσονται ποτέ σε απειλητικές για την ζωή κατάστασεις!
Αντιθέτως, οι (γνήσιες) ψυχοσωματικές παθήσεις στις οποίες η χρόνια δυσλειτουργία δημιουργεί πραγματικές λειτουργικές (αντιστρέψιμες) κατ΄ αρχήν, και ιστολογικές – ανατομικές (μη αντιστρέψιμες) κατά δεύτερον βλάβες μπορούν να οδηγήσουν- και συχνά οδηγούν- σε βαρείες αναπηρίες ή τον θάνατο! ( έμφραγμα, ανακοπή , εγκεφαλικό, κ,λπ.).

Η πρόοδος των ιατρικών διαγνωστικών εξετάσεων σήμερα επιτρέπει την ταχεία διάγνωση και αποκλεισμό οργανικής αιτιολογίας. Δεν ήταν όμως το ίδιο και στο παρελθόν! Πριν μερικές δεκαετίες ακόμα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να διαφοροποιηθούν οι πραγματικές οργανικής αιτιολογίας διαταραχές από τα ψυχογενή υστερικά συμπτώματα μετατροπής! Οι δύστυχοι ασθενείς έπεφταν θύματα της άγνοιας και των τσαρλατάνων με αποτέλεσμα να αναζητούν <<θεραπεία>> στην μαγεία και στα διάφορα θρησκευτικά προσκυνήματα! Έτσι ικανοποιούσαν βέβαια και την βαθύτερη ανάγκη τους για προσοχή και ενδιαφέρον εκ μέρους του κοινωνικού τους περίγυρου. Ανάγκη που είναι και η πραγματική αιτία, η ασυνείδητη αιτία των συμπτωμάτων! Αυτόν τον μηχανισμό ονόμασε ο Φρόυντ Δευτερογενές κέρδος της αρρώστιας.
Δυστυχώς ακόμη και σήμερα –παρ’ όλη την πρόοδο που έχει συντελεσθεί στον τομέα της διάγνωσης – δεν έχουν αλλάξει και πολλά στο τομέα της θεραπείας. Με αποτέλεσμα οι ασθενείς -αφού επισκεφτούν πολυάριθμους γιατρούς και αφού ακούσουν για πολλοστή φορά, την στερεότυπη απάντηση <δεν έχεις τίποτα> να γίνονται τα εύκολα θύματα διαφόρων μάγων, <αγίων> και ψευδο θεραπευτών και να συνωστίζονται στις αίθουσες αναμονής <ειδικών> ( ψευδο) εναλλακτικής ιατρικής αν δεν καταλήξουν σε κάποιον ειδικό στους εξορκισμούς !
[Φανταστείτε ένα υστερικό σε «πνευματιστική» συνάντηση ή σε «εξορκισμό». Πόσα «κακά πνεύματα» μπορούν άραγε να τον «καταλάβουν» και να εκφραστούν δια του στόματός του, πόσα «δαιμόνια» μπορούμε να εκβάλουμε απ΄ αυτόν!

ΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΦΑΝΕΡΟ ΤΟ ΓΙΑΤΙ ΟΠΟΙΟΣΔΗΠΟΤΕ ΙΣΧΥΡΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ, ΟΦΕΙΛΕΙ – ΣΑΝ ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ – ΝΑ ΕΧΕΙ ΕΠΑΡΚΗ ΓΝΩΣΗ ΨΥΧΟ-ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΔΕΜΗ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟ Η ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟ ΤΣΑΡΛΑΤΑΝΟ 

ανεξάρτητα από τον μανδύα που φορα.(θρησκευτικό ιατρικό ή <εναλλακτικό>!]

Η υποβολή άλλωστε– με ή χωρίς ύπνωση –δύναται να δημιουργήσει ή να εξαλείψει μέσα σε λίγα λεπτά σωματικά συμπτώματα υστερικού τύπου ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που συμβαίνουν οι θαυματουργικές θεραπείες!

Συμπερασματικά λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε ότι αν συνδυάσουμε τα δεδομένα που αναφέρονται στο φαινόμενο placebo, τις ψυχογενείς παθήσεις και την ύπνωση, διαθέτουμε όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για να κατανοήσουμε την φύση και τους ψυχολογικούς μηχανισμούς που βρίσκονται πίσω από τα φαινόμενα αυτόματης ίασης – θαύματα και να αποφανθούμε ότι:

1. Η θαυματουργική ίαση (θαύμα ίασης, θεραπείας) δύναται σήμερα να κατανοηθεί και να εξηγηθεί επιστημονικά.

2. Για να υπάρξει θαυματουργική ίαση, προ-απαιτείται μόνον η «μαγική δύναμη» της πίστης. («Ουκ εγώ, αλλά η συ πίστης σεσωκέ σε…». Κατά την πίστην υμών γεννηθήτω υμίν..»)

3. Η πίστη προϋποθέτει συγκεκριμένες προσδοκίες και υψηλό βαθμό βεβαιότητας για την πραγματοποίηση τους. («Πίστης εστίν ελπιζομένων υπόστασις» Αποστ. Παύλος).

4. Χωρίς να αποκλείεται, δεν απαιτείται πίστη σε υπερβατικό σύστημα αξιών (δηλ. Θρησκευτική πίστη) για την εκδήλωση της θαυματουργικής ίασης! Τα ίδια αποτελέσματα άλλωστε μπορούν να προκληθούν και με την μέθοδο της ύπνωσης!

5. Η πίστη ενεργεί μέσα από την αλλαγή των προσδοκιών και των προσμονών, με μια λέξη των σκέψεων, του «γνωστικού» συστήματος και του νοητικού – συναισθηματικού προγραμματισμού του ατόμου.

6. Όλοι μας μπορούμε να κάνουμε «θαύματα», αρκεί να μάθουμε πως να σκεπτόμαστε θετικά-αισιόδοξα. (Προς + Ευχή = σκέπτομαι, στρέφω τον νου μου προς αυτό που εύχ(η)ομαι να μου συμβεί!) και να ενθαρρύνουμε τους άλλους να κάνουν το ίδιο!

7.Η πίστη – αισιοδοξία μαθαίνεται. Προϋπόθεση για την απόκτηση της ιαματικής θαυματουργικής πίστης δεν είναι – όπως πιστεύεται ακόμη από πολλούς – η τυφλή, άκριτη υποταγή σε κάποιο υπερβατικό σύστημα αξιών (πχ: θρησκεία), ούτε σε κάποιον «πατέρα παντοκράτορα», αλλά η απόκτηση αυτοκυριαρχίας! Και αυτή η αυτοκυριαρχία βασίζεται πάνω στον ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΝΟΥ (έλεγχος των λογισμών κατά την ορθόδοξη ασκητική παράδοση!) και κατ’ επέκταση στην αυτογνωσία και τη συνειδητή αντιμετώπιση της ζωής!

Κλείνοντας θα θέλαμε να θυμίσουμε ότι, -όπως είπε και ο Βολταίρος- «η ελπίδα και η πίστη στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας, είναι ήδη το μισό της θεραπείας!»

 και το κυριότερο 

<<ΑΠΟΦΑΣΙΣΑ ΝΑ ΕΙΜΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΓΙΑΤΙ ΚΑΝΕΙ ΚΑΛΟ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ.>>!!!

Θαύματα και .. Placebo ή πως ο Νούς επηρεάζει το Σώμα

Από την αρχαιότητα και σε όλες τις θρησκείες και πολιτισμικές κοινότητες, αναφέρονται παράδοξα και «παραφυσικά» γεγονότα τα οποία θεωρούντο επεμβάσεις υπερφυσικών δυνάμεων, «θεών» η «δαιμόνων»…

Ένα ευρύ φάσμα αυτών των φαινομένων αφορούσαν περιπτώσεις θαυματουργικής ίασης, δηλαδή θεραπείας δια της επεμβάσεως υπερβατικών δυνάμεων, που είναι και τα πλέον ενδιαφέροντα.

Αξίζει να θυμίσουμε εδώ ότι ένα μεγάλο μέρος των φυσικών φαινομένων που κάποτε εθεωρούντο όπως υπερφυσικά (π.χ. διάφορα μετεωρολογικά φαινόμενα όπως ο κεραυνός), έπαψαν να θεωρούνται τέτοια, όταν η πρόοδος των φυσικών επιστημών κατέστησε δυνατή την πειραματική μελέτη και την ερμηνεία τους. 

Αντίστοιχα, η πρόοδος της ψυχολογίας και των βιοεπιστημών της συμπεριφοράς έχει σήμερα προχωρήσει επαρκώς, για να μπορέσουμε να εξηγήσουμε και τα φαινόμενα «θαυματουργικής» ίασης.

Οι σύγχρονες γνώσεις μας σχετικά με την ψυχο-φυσιολογία των συγκινήσεων και τους μηχανισμούς μετατροπής ψυχικών συγκρούσεων σε σωματικά συμπτώματα (συμπτώματα υστερικής μετατροπής, κοινώς υστερίας), απ΄ τη μια μεριά και η μελέτη του φαινομένου placebo από την άλλη, μας επιτρέπουν σήμερα να κατανοήσουμε τους ψυχολογικούς μηχανισμούς πάνω στους οποίους στηρίζεται το φαινόμενο της θαυματουργικής ίασης.

ΤΟ «ΘΑΥΜΑ»

Κατ΄ αρχήν, θα πρέπει να τονίσουμε ότι για να θεωρήσουμε μια θεραπεία ως «θαυματουργική», θα πρέπει εξ ορισμού να υπάρχει υπερβατική παρέμβαση… («θεών» ή «δαιμόνων»), πράγμα που προϋποθέτει ότι η ίαση είναι αναγκαίο:

α) να έχει πραγματοποιηθεί κατά τρόπο μη-εξηγήσιμο ή μη κατανοητό και μη εξηγήσιμο, από το κατεστημένο μέχρι πρόσφατα στον δυτικό κόσμο βιο-ιατρικό μοντέλο(!)

β) ο ασθενής, ή κάποιος άλλος στη θέση του (συνήθως συγγενής), να έχει επικαλεσθεί με Πίστη την υπερβατική («θεϊκή ή μη) επέμβαση. Να διαθέτει δηλαδή ένα υπερβατικό σύστημα αξιών, μέσα στο οποίο να μπορεί να εντάξει την εμπειρία του…

Σε περίπτωση που ο ασθενής ή ο γιατρός – ή και οι δυο τους – δεν διαθέτουν ένα τέτοιο σύστημα αξιών, δηλαδή θρησκευτική Πίστη, τότε η θεραπεία δεν θεωρείται θαύμα, αλλ΄ απλώς ταξινομείται στην ως αυτόματη ίαση ή αυθόρμητη θεραπεία ή αυτόματη ύφεση δηλαδή ως ανεξήγητη ιατρικώς θεραπεία!

Οφείλουμε βέβαια να υπογραμμίσουμε εδώ το ότι οι όροι αυτόματη ίαση ή αυτόματη θεραπεία, κάλυπταν και καλύπτουν την άγνοια του βιοϊατρικού μας μοντέλου, για τον τρόπο με τον οποίο ο νους επηρεάζει το σώμα! Κατά τον ίδιο περίπου τρόπο που ο όρος αυτόματη γένεση κάλυπτε την ιατρική άγνοια κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, για το πως διάφοροι ζωντανοί οργανισμοί (μύγες, σκουλήκια κ.λπ.) μπορούσαν -φαινομενικά- ν΄ αναπτυχθούν από μη ζωντανή ύλη. 

Έτσι, εθεωρείτο ότι γεννιούνται αυτόματα, ώσπου το 1765 ο Σπαλαντζανι απέδειξε τοποθετώντας τροφή σε αεροστεγή δοχεία όπου δεν εμφανίστηκαν ζωντανοί οργανισμοί, ότι ο αέρας μετέφερε τις προνύμφες. Όταν ο αέρας δεν μπορούσε να φτάσει στην τροφή, τότε δεν υπήρχε ούτε αυτόματη γέννηση.

Παρόμοια, η λεγόμενη αυτόματη ίαση ή αυτόματη θεραπεία – όπως και η αποκαλούμενη θαυματουργική θεραπεία – προκαλείται με παρόμοιο τρόπο, από διαδικασίες που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν κατανοητές.

Η μελέτη τέτοιων ανεξήγητων ή αυθόρμητων υφέσεων – θεραπειών, προσέφερε μια σημαντική βάση δεδομένων για την κατανόηση των ψυχο-φυσιολογικών μηχανισμών που βρίσκονται πίσω από το φαινόμενο της θαυματουργικής ίασης – θαύμα. Επίσης ερμήνευσε και ανάλογα προς αυτήν φαινόμενα όπως ο έλεγχος του πόνου (Ινδοί, Γιόγκι, Πυροβασία, κ.λπ.) φαινόμενα κατάληψης (possession), δαιμονοληψίας ή εξορκισμού κ.λ.π.

Η βασική και κυρίαρχη ψυχολογική συνισταμένη που επιτρέπει την ερμηνεία αυτών των φαινομένων είναι ηΠίστη. Σύνθετο κοινωνικό – ψυχολογικό – βιολογικό φαινόμενο, του οποίου τις προεκτάσεις και την βαθύτερη σημασία αρχίσαμε μόλις πρόσφατα να υποψιαζόμαστε και να ερευνούμε επιστημονικά.

Η ερώτηση «πως η πίστη επηρεάζει το σώμα» αποτελεί μια διαφορετική διατύπωση του πανάρχαιου ερωτήματος για την επίδραση του πνεύματος πάνω στην ύλη, ή σωστότερα για το πως ο νους επηρεάζει το σώμα.

Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΘΑΥΜΑΤΩΝ…

Ο όρος πλασέμπο, προέρχεται από το λατινικό ρήμα placere (placebo= θ΄ αρέσω) και αναφέρεται σε ουσίες χωρίς φαρμακολογική δράση (π.χ. ζάχαρη, αλεύρι κ.λπ.) με φαρμακολογική όμως μορφή (χάπι, κάψουλα, ένεση κ.λπ.), δίδεται σε ασθενείς με το τυπικό και την «επισημότητα» του πραγματικού φαρμάκου, αλλά το μόνο δραστικό συστατικό του είναι η δύναμη της πίστης! Δηλαδή οι θετικές προσδοκίες που γεννάει στους ασθενείς, οι οποίοι νομίζουν ότι πήραν πραγματικό φάρμακο! Η παράθεση και μόνο μερικών σχετικών πειραματικών δεδομένων δείχνουν τις εκπληκτικές δυνατότητες του ανθρώπινου ψυχισμού, αν αυτός «πυροδοτηθεί» με τον κατάλληλο τρόπο…

Το 1949, η φαρμακευτική βιομηχανία των ΗΠΑ επινόησε μια νέα κατηγορία φαρμάκων – τα αντισταμινικά – τα οποία είχαν αντιαλλεργική, αντι-ασθματική δράση και υποτίθεται ότι εμποδιζαν το … κρυολόγημα! Αμέσως η διαφημιστική μηχανή μπήκε σε δράση και ανακοίνωσε την εμφάνιση ενός νέου φαρμάκου – θαύματος ενάντια στα συμπτώματα του κρυολογήματος…

Ο στρατός των ΗΠΑ ενδιαφέρθηκε γι΄ αυτό το φάρμακο, δεδομένου ότι μεγάλος αριθμός στρατιωτών κρυολογούσαν κατά την διάρκεια των ασκήσεων και μέρος αυτών των κρυολογημάτων εξελισσόταν κατόπιν σε βρογχίτιδες και λοιπές παθήσεις των πνευμόνων. Επιφόρτισε λοιπόν τον στρατιωτικό γιατρό Hoagland να πραγματοποιήσει μια δοκιμασία (test) επαλήθευσης της θεραπευτικής δράσης των φαρμάκων, πριν δώσει παραγγελία. Ο Hoagland για να επιβεβαιώσει τη θεραπευτική δράση των φαρμάκων μοίρασε τους ασθενείς σε τρεις όμοιες ομάδες:

Η 1η ομάδα: δεν πήρε κανένα φάρμακο και το κρυολόγημα αφέθηκε να εξελιχθεί φυσικά.

Η 2η ομάδα: πήρε σε τακτά χρονικά διαστήματα χάπια αντισταμινικών (πραγματικό φάρμακο).

Τέλος η 3η ομάδα: πήρε σε τακτά χρονικά διαστήματα χάπια, ακριβώς της ίδιας εμφάνισης και χρώματος με τα προηγούμενα, αλλά τα οποία περιείχαν απλώς ζάχαρη (λακτόζη), χωρίς καμία φαρμακολογική δράση.

Σαράντα ώρες αργότερα η καταγραφή των αποτελεσμάτων έδειξε ότι: Οι ασθενείς της πρώτης ομάδας που δεν είχαν πάρει τίποτα συνέχισαν να υποφέρουν από κρυολόγημα – συνάχι. Το 35% των ασθενών της 2ης ομάδας που είχαν πάρει το πραγματικό φάρμακο, είχαν γίνει καλά. Αλλά το εκπληκτικό συνέβη με την τρίτη ομάδα, όπου επίσης το 35% των ασθενών που είχαν πάρει το εικονικό-φάρμακο (το ψευτοφάρμακο ή placebo) είχαν και αυτοί θεραπευτεί!!!

Ο Hoagland ανακοίνωσε τότε ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα του πειράματος, τα αντισταμινικά δεν άσκησαν ενάντια στο κρυολόγημα – συνάχι, παρά μόνον την δύναμη της υποβολής και στερούνται κάθε φαρμακολογικής δράσης. 

Ο στρατός των ΗΠΑ δεν έδωσε παραγγελία…

Το θέμα όμως έκανε μεγάλο θόρυβο και άρχισαν αμέσως δεκάδες πειραματικών ερευνών ίδιου τύπου χρησιμοποιώντας placebo… Από τότε χρονολογούνται οι έρευνες για την «πίστη» που είναι σίγουρο ότι θα αλλάξουν πολλά στην νοοτροπία και στην αντιμετώπιση των ασθενειών, καθώς θα γίνονται όλο και γνωστότερες. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε μερικές από αυτές:

• Μια χτυπητή περίπτωση του αποτελέσματος του πλασέμπο αφορά δυο ομάδες ασθενών με αιμορραγικά έλκη. 

Στη μια ομάδα ο γιατρός είπε ότι επρόκειτο να πάρουν ένα φάρμακο που αναμφίβολα θα τους ανακούφιζε. 

Στη δεύτερη ομάδα ειπώθηκε ότι θα τους έδιναν ένα νέο πειραματικό φάρμακο για την αποτελεσματικότητα του οποίου υπήρχαν ακόμη αμφιβολίες. 

Φυσικά το ίδιο ψευτο-φάρμακο (placebo) δόθηκε και στις δυο ομάδες. 

Το αποτέλεσμα; 70% των ασθενών της πρώτης ομάδας παρουσίασε σημαντική βελτίωση! Στη δεύτερη ομάδα μόνο το 25% παρουσίασαν βελτίωση στην κατάστασή τους. 

Είναι φανερό ότι η μοναδική διαφορά στη θεραπεία, ήταν η θετική προσδοκία που είχε η πρώτη ομάδα χάρη στην εισήγηση του γιατρού για το χάπι!

Αναρίθμητες άλλες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει τα εκπληκτικά αποτελέσματα της θετικής προσδοκίας. Τα αποτελέσματα των ανωτέρων πειραμάτων πυροδότησαν μια νέα σειρά από έρευνες, αφού έγινε σαφές ότι η επιστήμη βρισκόταν μπροστά σε μια συγκλονιστική ανακάλυψη!

• Ο Δρ. Χένρι Κ. Μπίτσερ (Henry K. Beecher) και ο Δρ. Λούις Λαζάνια (Louis Lasagna) του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ μελέτησαν το μετεγχειρητικό πόνο. 

Σε μερικούς ασθενείς χορηγούσαν μορφίνη, σε άλλους πλασέμπο. Το 52% από τους ανθρώπους που πήραν μορφίνη ανέφεραν ανακούφιση. Αλλά την ίδια ανακούφιση ανέφεραν και το 42% από όσους πήραν πλασέμπο. Δηλαδή το πλασέμπο αποδείχθηκε σχεδόν το ίδιο αποτελεσματικό με τη μορφίνη! 

Εξίσου εντυπωσιακό όμως είναι πως οι Μπίτσερ και Λαζάνια ανακάλυψαν, ότι όσο πιο σοβαρός είναι ο πόνος, τόσο πιο αποτελεσματικό είναι το πλασέμπο!

• Άλλη καταπληκτική περίπτωση αποτελούν οι 83 ασθενείς με αρθρίτιδα που τους δόθηκαν χάπια με ζάχαρη αντί για τα συνηθισμένα τους φάρμακα, όπως η ασπιρίνη και η κορτιζόνη. Παράλληλα μια δεύτερη ομάδα πήρε το συνηθισμένο της κανονικό φάρμακο. Το ποσοστό των ασθενών που ένιωσαν ανακούφιση, ήταν το ίδιο ανάμεσα σε εκείνους που πήραν χάπια ζάχαρης (πλασέμπο) και σε εκείνους που πήραν συμβατικά φάρμακα! Επιπλέον, όταν στους ασθενείς που είχαν πάρει χάπια και δεν είχαν αναφέρει ανακούφιση, έγιναν ενέσεις πλασέμπο – αυτή τη φορά με αποστειρωμένο νερό – το 64% από αυτούς ανέφεραν ανακούφιση ή βελτίωση! (Προφανώς οι ενέσεις ενέπνευσαν μεγαλύτερη θετική προσδοκία από ότι τα χάπια, αδιάφορης της ιατρικής αξίας και των δυο)!

• Υπεύθυνοι γιατροί του Εθνικού Ινστιτούτου Γηριατρικής στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας μελέτησαν τα αποτελέσματα ενός νέου φαρμάκου σχεδιασμένου να προάγει την υγεία και τη μακροζωία, ενεργοποιώντας το ενδοκρινικό σύστημα. Εκατόν πενήντα ομάδες των πενήντα. 

Η πρώτη ομάδα δεν πήρε το φάρμακο, 

η δεύτερη πήρε πλασέμπο και μόνο 

στην τρίτη δόθηκε το καινούργιο φάρμακο.

Οι γιατροί παρακολούθησαν και τις τρεις ομάδες επί αρκετά χρόνια. 

Τα μέλη της ομάδας που δεν πήρε τίποτε, είχαν παρόμοια ποσοστά θανάτου και συχνότητας ασθενειών, με συνομηλίκους τους στις ίδιες γεωγραφικές περιοχές και συνθήκες που ζούσαν κι αυτοί.

Τα άτομα της δεύτερης ομάδας (που είχε πάρει το πλασέμπο)έδειξαν ουσιαστική βελτίωση στην υγεία τους και μειωμένη αναλογία θανάτων σε σχέση με την πρώτη ομάδα!

Η τρίτη ομάδα που είχε πάρει το κανονικό φάρμακο, έδειξε σε σχέση με τη δεύτερη, βελτίωση στην ίδια αναλογία που είχε δείξει η δεύτερη ομάδα σε σχέση με την πρώτη!

Συμπέρασμα: παρόλο που και το φάρμακο συνετέλεσε σημαντικά στη μακροζωία και στην υγεία των ατόμων που το πήραν, η επίδραση του πλασέμπο ήταν τέτοια, ώστε μπορούσε να προκαλεί από μόνο του βελτίωση και στην εξέλιξη της ασθένειας και στη διάρκεια της ζωής!

ΘΕΡΑΠΕΥΗΣ

Ενδεικτική βιβλιογραφία:
Dr. Kissel et arrucand. Placebo et effet placebo. Masson, 1964 –
Leonard White. Placebo: theory, research and mechanics. Guilford press, 1985 474 pp 0-89862-649-8 -
Dr. Δ. Νικολαίδης G. Denedetti. Ψυχοσωματική Ιατρική Εκδοτικός Οίκος Κυριακίδη –
Jean Rivolier L’ home stresse Puf.1985 –
Dr. Carl Simonton ,Stephanie, Malthews-Simonton, James-Greighton. Guerir envers et contre tout. Edition EPI. – Desclee de Brouwer, 1982 μεταφρασμένο από το Αγγλικό Getting well again Bomham Books. –
Dr. G.R. Rager Hypnose Sophrologie et Medecine Fayard (Rescherches Avancees) 1973 –
Mark-R. Rosenzweig. Arnoid Leiman Psychophysiologie Decarie Editeur inc 1991 μεταφρασμένο από το Αγγλικό Physiological physiology.

του ψυχολόγου-ψυχοθεραπευτή Δημήτριου Παπαθανασιου

Η κατάστασή μας σήμερα είναι η ακόλουθη: 

Οι περισσότεροι άνθρωποι σε αυτόν τον κόσμο πιστεύουν ότι ο δημιουργός του σύμπαντος έχει γράψει ένα βιβλίο. 


Για κακή μας τύχη υπάρχουν πολλά τέτοια βιβλία, και όλα τους ισχυρίζονται ότι εκφράζουν κατ' αποκλειστικότητα την αλήθεια. 

Οι άνθρωποι τείνουν να οργανωθούν σε ομάδες, αναλόγως των αποκλειστικών ισχυρισμών που αποδέχονται- και λιγότερο με βάση την γλώσσα, το χρώμα του δέρματος, τον τόπο γέννησης, ή άλλο φυλετικό κριτήριο. 

Το κάθε ένα από αυτά τα κείμενα παροτρύνει τους αναγνώστες να υιοθετήσουν μια σειρά από πίστεις και πρακτικές, από τις οποίες κάποιες είναι ακίνδυνες, πολλές όμως όχι. 

Πάντως όλες συμφωνούν με έναν αρρωστημένο τρόπο σ' ένα σημείο: ο "σεβασμός" για άλλες πίστεις, ή για απόψεις των απίστων, δεν είναι μία στάση που ο θεός εγκρίνει. 

Παρ' όλο που όλες οι θρησκείες έχουν επειρεασθεί από ένα πνεύμα οικουμενισμού, το κεντρικό δόγμα κάθε θρησκευτικής παράδοσης είναι ότι όλες οι άλλες είναι απλώς φορείς πλάνης, ή στην καλύτερη περίπτωση, έχουν επικίνδυνες ατέλειες. 

Επομένως, η μισαλλοδοξία είναι εγγενής σε ότι κάποιες ιδέες μπορούν να οδηγήσουν σε αιώνια ευτυχία, ή στο αντίθετό της, δεν μπορεί να αποδεχθεί την δυνατότητα να παραπλανηθούν άτομα που αγαπά από τις ενέργειες των απίστων. 

Η βεβαιότητα για την μέλλουσα ζωή είναι απλώς ασύμβατη με την ανεκτικότητα στην παρούσα ζωή! 
Απόσπασμα από το βιβλίο του Σαμ Χάρις "το τέλος της πίστης". 

Εμμανουηλ Παπας

Η ακαλαισθησία της σύγχρονης ελληνικής πόλης

Πολιτισμός και οικολογική συνείδηση.

Πως θα μπορούσες να δημιουργήσεις οικολογική συνείδηση σε έναν άνθρωπο, όταν αυτός ζει μέσα στην ακαλαισθησία της σύγχρονης ελληνικής πόλης, όπως αυτή διαμορφώθηκε τα τελευταία 60 χρόνια; 

Την ακαλαισθησία αυτή, την δημιούργησε το  δόγμα «ζήτω οι εργολάβοι». Θύμα αυτού του δόγματος υπήρξαν όλοι οι χώροι ανάσας της πόλης. Αυτό το γνωρίζουμε όλοι. 

Αυτό που δεν γνωρίζουμε οι περισσότεροι, είναι ότι θύμα του ίδιου δόγματος υπήρξε και ο πολιτισμός. Κάτω από το μπετό των εργολάβων δεν θάφτηκαν μόνο οι χώροι που θα έπρεπε να είναι οι πνεύμονες της πόλης, το καλαίσθητο της φύσης, αλλά και όλος ο πολιτιστικός της πλούτος. Ο πολιτιστικός πλούτος μάλιστα, ο οποίος θα μπορούσε να γίνει και ο μεγαλύτερος μοχλός ανάπτυξης, χωρίς καμία επιβάρυνση στο περιβάλλον. Διότι κάτω από τα χώματα της πόλης, υπάρχει ασύγκριτα μεγαλύτερος πλούτος, από τις εξορύξεις  πετρελαίων ή μεταλλευμάτων, και μάλιστα ανεξάντλητος! 

Το μόνο που χρειάζεται για να τον εκμεταλλευτούμε,  είναι να απορρίψουμε το δόγμα των εργολάβων.

Στην Θεσσαλονίκη μας συγκεκριμένα και στην περιοχή, από την πλατεία Δημοκρατίας (βαρδάρης) έως το Υπουργείο βόρειας Ελλάδας, και από την Αγίου Δημητρίου έως την Εγνατία, κατά την εποχή των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, ήταν η «περιοχή των ιερών».  Την δεκαετία του 90, εκεί ανακαλύφθηκε το Σεράπειο, στην οδό διοικητηρίου, άγνωστο σε ποια κατάσταση και θάφτηκε, για να αναγερθεί οικοδομή. Το ίδιο έγινε σε όλη εκείνη την περιοχή.

Το 2000 όμως συνέβη κάτι το μοναδικό. Σε παλιά οικοδομή που κατέρρευσε, στην γωνία της πλατείας αντιγονιδών  και της οδού διοικητηρίου, αποκαλύφθηκε ο ναός τη θεάς Αφροδίτης. Ένας ναός που αποτελούσε τον μύθο της περιοχής, αλλά κανείς δεν γνώριζε που ακριβώς ήταν. Ο ναός αυτός, που σύμφωνα με τον καθηγητή του Αριστοτελείου κύριο Καραδέδο αποτελεί τον «Παρθενώνα της Θεσσαλονίκης», αποκαλύφθηκε κατά το ένα τρίτο του, ενώ το υπόλοιπο του ναού βρίσκεται κάτω από την πλατεία, σε δημόσιο χώρο δηλαδή. 

Το ακόμα εντυπωσιακότερο, είναι ότι ο ναός είναι από τους πλέον άρτιους που έχουν αποκαλυφθεί ποτέ, αν και αρχαιότερος κατά έναν αιώνα από τον Παρθενώνα!  Παρόμοιο εύρημα των Αρχαϊκών χρόνων μπορούμε να συναντήσουμε μόνο στην Ιωνία, αλλά είναι το μοναδικό εντός πολεοδομικού ιστού, σε όλο τον κόσμο!

Η τύχη που θα επιφύλασσε το δόγμα «ζήτω οι εργολάβοι», για αυτό το τεράστιας σημασίας μνημείο, θα ήταν να αποτελέσει τα θεμέλια για μία ακόμα πολυκατοικία ή ένα πολυώροφο παρκινγκ αργότερα. Η προσπάθεια του κ. Καραδέδου και του συλλόγου φίλων πρασίνου, μπόρεσε να το κρατήσει στο φως τα πρώτα χρόνια.

Τα τελευταία χρόνια η ομάδα μας, με την ονομασία «κίνηση για την διάσωση του ναού της θεάς Αφροδίτης Κίνηση για την διάσωση του ναού της θεάς Αφροδίτης.», η οποία δημιουργήθηκε μέσω του facebook, έδωσε δημοσιότητα στο θέμα, ενώ με ομάδα εθελοντών καθαρίσαμε και τον χώρο, ο οποίος είχε μετατραπεί σε σκουπιδότοπο της περιοχής και σε εστία μόλυνσης. Πέρσι τον Οκτώβρη όμως και αντί για την απαλλοτρίωση,  στον χώρο εμφανίστηκαν φορτηγά με μπάζα και εκσκαφείς, επιχειρώντας αιφνιδιαστική κατάχωση. 

Μετά από αγώνα δύο μηνών, ενάντια στον εργολάβο, την αστυνομία, αλλά και την ΙΣΤ’ εφορία αρχαιοτήτων! Καταφέραμε να αποτρέψουμε την κατάχωση και το υπουργείο οικονομικών τελικά να εκδώσει απόφαση υποχρεωτικής απαλλοτρίωσης, ενώ το υπουργείο πολιτισμού ζήτησε από τον δήμο Θεσσαλονίκης κυκλοφοριακή μελέτη στην πλατεία Αντιγονιδών, ώστε να γίνει ανασκαφή του υπόλοιπου ναού που βρίσκεται στην πλατεία και στην συνέχεια να αναστυλωθεί. Στην ουσία το μόνο που πρέπει να γίνει, είναι να απομακρυνθούν τα παράνομα σταθμευμένα αυτοκίνητα, αφού θα στενέψει ο δρόμος. Ο δήμος Θεσσαλονίκης όμως αδιαφορεί πλήρως και έτσι βρισκόμαστε και πάλι μπροστά στον κίνδυνο κατάχωσης, λόγω επικινδυνότητας των όμορων οικοδομών!

Η υπόθεση της πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι και η ταυτότητα της πόλης. Δεν μπορεί να αδιαφορεί κανείς, διότι αυτό το τραγικό, απάνθρωπο και ακαλαίσθητο περιβάλλον, μέσα στο οποίο ζούμε, είναι αποτέλεσμα του δόγματος «ζήτω οι εργολάβοι», αλλά και της αδιαφορίας των πολιτών! 

 Κίνηση για την διάσωση του ναού της θεάς Αφροδίτης.

http://templeofvenus.gr/

Λειψανολατρεία: Τα απομεινάρια μιας πίστης

Κάποιος ισχυρίζεται ότι έχει ένα πούπουλο από το φτερό του αγγέλου Γαβριήλ, και ο Επίσκοπος του Μάιντς έχει μια φλόγα από την καιόμενη βάτο του Μωϋσή. Και πώς συμβαίνει να έχουν θαφτεί στη Γερμανία δεκαοχτώ απόστολοι, τη στιγμή που ο Χριστός είχε μονάχα δώδεκα;» - Η φράση αποδίδεται στον Μαρτίνο Λούθηρο.  Αν έχει όντως ειπωθεί, πόσο επίκαιρη συνεχίζει να είναι σήμερα, 500 χρόνια αργότερα...

Το σκήνωμα της Αγίας Ελένης με την ασημένια προσωπίδα που τιμάται με την παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας [αρχηγός κράτους άλλωστε κι αυτό όπως και το «άγιο φως»] αλλά και με αθρόα προσέλευση προσκυνητών στην Αγία Βαρβάρα Αιγάλεω, είναι  χωρίς αμφιβολία, το [νεκρό] πρόσωπο της εβδομάδας. Το θέμα συζητιέται σε όλα τα Μέσα.

Στην Ευρώπη η λατρεία των λειψάνων είναι πολύ δημοφιλής. Υπάρχει για παράδειγμα, το αίμα του «Αγίου Ιανουαρίου» [San Gennaro] που λέγεται ότι υγροποιείται τρεις φορές τον  χρόνο. [Εκτός από το 1939, το 1980 και πέρσι]. Υπάρχουν μερικά κεφάλια του Ιωάννη του Βαφτιστή [κανείς δεν αμφισβητεί καν τη γνησιότητά τους, είναι όλα αληθινά] καθώς και τέσσερα σώματα, σε διάφορα μέρη της Ευρώπης, που αποδίδονται στην «Αγία Λουκία», μια πολύ αγαπημένη αγία των λαών της Βόρειας Ευρώπης αν και όχι τόσο διάσημη στα Βαλκάνια. [Πόσο μπροστά ο Λούθηρος...]

* Ο San Genaro σε mural [πάσα ομοιότητα είναι συμπτωματική]

Στη γειτονική μας  Ιταλία , την έδρα της Καθολικής θρησκείας, υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 2.468 «άγιοι χώροι» όπου φυλάσσονται  λείψανα. Μόνο στο Βατικανό υπάρχουν περισσότερα από χίλια λείψανα σε ειδικό φυλακτήριο [!]. Το 1950 ο Πάπας Πίος ΙΒ΄ έκανε τη θριαμβευτική ανακοίνωση ότι μετά από δέκα χρόνια ανασκαφών, βρέθηκε επιτέλους ο τάφος του αποστόλου Πέτρου! Πού ήταν παρακαλώ; Κάτω από το Βατικανό!

Το 1968 μάλιστα, ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ επιβεβαίωσε ότι όντως πρόκειται περί των «θνητών λειψάνων του Αγίου Πέτρου, τα οποία αξίζουν όλη την αφοσίωση και την ευλάβειά μας». Όλες οι φωνές [της λογικής και της επιστήμης] που εξέφραζαν έντονες επιφυλάξεις ή και αντιρρήσεις [όπως του Καθολικού αρχαιολόγου Αντόνιο Φερούα ο οποίος έλαβε μέρος στις ανασκαφές του Βατικανού ή του Καρδινάλιου Πουπάρ το 1991] κατασιωπήθηκαν.

Σύμφωνα με το Καθολικό περιοδικό 30 giorni, ο Πάπας Πίος ΙΒ΄ όπως και ο προκάτοχός του Πίος ΙΑ΄, «είχε πάνω του λείψανα της αγίας της Λιζιέ». Ο Παύλος ΣΤ΄ «είχε ένα δάχτυλο του αποστόλου [Θωμά] στο τραπέζι του γραφείου του» και ο Ιωάννης Παύλος Β΄ «έχει, στη δική του κατοικία, μέρη από τη . . . σορό» του «Αγίου Βενέδικτου» και του «Αγίου Αντρέα». Όχι ότι άδειασε κιόλας η Ιταλία από λείψανα με την παραχώρηση του σκηνώματος  από τη Βενετία στην Αθήνα...Να τα λέμε κι αυτά.

Έχει κάποια χριστιανική βάση η λειψανολατρεία;

Φαίνεται ότι η λατρεία για τα λείψανα δεν προέκυψε αμέσως μετά τον θάνατο των αποστόλων αλλά αρκετές δεκαετίες ίσως και αιώνες αργότερα. Σημειωτέον ότι η Αγία Γραφή που ολοκληρώθηκε γύρω στο 98 μ.Χ., δεν αναφέρει σε κανένα σημείο της, κάποια περίπτωση λατρείας λειψάνων. Ούτε καν του μάρτυρα Στέφανου που θανατώθηκε δια λιθοβολισμού μπροστά σε τόσον κόσμο όπως περιγράφεται στο βιβλίο της Καινής Διαθήκης: Πράξεις. Ούτε ένας χριστιανός δεν σκέφτηκε να κόψει ένα κομμάτι από τον μάρτυρα, ένα δάχτυλο για παράδειγμα και να το ’χει στο σπίτι του, όπως ο Πάπας Παύλος ΣΤ’. Πότε βρέθηκε το σώμα του κι άρχισε να του αποδίδεται  λατρεία;  Μόλις στις αρχές του 5ου μ.Χ. αιώνα, σύμφωνα πάντα με τους θρύλους της Ορθοδοξίας. 

Μήπως υπάρχει κάποια αναφορά σε λατρεία λειψάνων σε παλαιότερα βιβλία της Αγίας Γραφής όπως στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης; Ούτε καν. Το μόνο επιχείρημα το οποίο μπορούν  ίσως να επικαλεστούν όσοι προσκυνούν τα λείψανα είναι το θαύμα με τα κόκκαλα του νεκρού προφήτη Ελισαιέ. Πολύ συγκεκριμένα, το περιστατικό στην Αγία Γραφή αναφέρεται ως εξής: «Ύστερα πέθανε ο Ελισαιέ και τον έθαψαν. Και ληστρικές ομάδες Μωαβιτών εισέβαλλαν τακτικά στη χώρα, όποτε έμπαινε ο χρόνος. Και καθώς έθαβαν έναν άνθρωπο, είδαν τη ληστρική ομάδα. Αμέσως έριξαν τον άνθρωπο μέσα στον τάφο του Ελισαιέ και έφυγαν. Και μόλις ο άνθρωπος άγγιξε τα κόκαλα του Ελισαιέ, ήρθε στη ζωή και στάθηκε στα πόδια του» [2 Βασιλέων 13:20,21.]

Πουθενά βέβαια, δεν αναφέρεται ότι ακολούθησε λατρεία ή απόδοση ευλαβικού σεβασμού έστω, στα οστά του προφήτη. Απ΄ό,τι φαίνεται, τον ξαναέθαψαν. Ούτε λάρνακα ούτε κόκκινο μαξιλαράκι ούτε ασημένια προσωπίδα. Σε ολόκληρη την Αγία Γραφή δεν υπάρχει ούτε ένα εδάφιο που να αναφέρεται κάτι τέτοιο. Συμπέρασμα από τον  Ωριγένη: «Είναι συνεπώς μάταιο ν’ αναζητήσωμε στην Παλαιά Διαθήκη δικαιολογία για τη λατρεία των λειψάνων· και στην Καινή Διαθήκη δεν δίδεται πολλή προσοχή στα λείψανα. . .».

Πώς φτάσαμε στη λατρεία των λειψάνων;

Αφού λοιπόν δεν υπάρχει κάτι τέτοιο στη Βίβλο κι εφόσον  οι πρώτοι χριστιανοί δεν την συνήθιζαν, πώς καθιερώθηκε η λειψανολατρεία ως έκφραση πίστης και ευλάβειας ;
Τα λείψανα ως αντικείμενο λατρείας άρχισαν να εμφανίζονται -μαζί με την καθιέρωση αγίων και άλλα δογματικά θέματα- από τον 2ο μ.Χ. αιώνα κι έπειτα. Κάπου ανάμεσα στις αρχές του 2ου αιώνα και τη Σύνοδο της Νίκαιας το 325 μ.Χ.  Κι ενώ λογικά θα έπρεπε να λιγοστεύουν με τα χρόνια, αντίθετα, αυξάνονται και πληθύνονται. Θρησκευτικοί αλλά και οικονομικοί , ενίοτε και πολιτικοί λόγοι εδραίωσαν μέσα στους αιώνες, τη λατρεία των λειψάνων καθιστώντας την μια ακμάζουσα επιχείρηση.

Μια καίρια στιγμή στην ιστορία της λειψανολατρείας ήταν όταν o εκκλησιαστικός πατέρας και συγγραφέας Θεοδώρητος, ο πρώτος θεολόγος της χριστιανικής λειψανολατρείας, είχε τη φαεινή ιδέα ότι δεν χρειάζεται το λείψανο να είναι ένα ακέραιο σώμα. Ακόμη και μικρά τμήματα του νεκρού σώματος  έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα! ["Τεμαχισμένα σώματα—ολόκληρη η δράση της θείας χάριτος!" ] Οπότε, μπορούσε κάλλιστα  ένα σκήνωμα να τεμαχιστεί και τα «θαυματουργά» μέλη να μοιραστούν!  Χρυσές δουλειές! Χέρια, πόδια, κάρες... όλα πλέον γίνονταν δεκτά με...τιμές! Σε βαθμό που το 386 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος εξέδωσε ειδικό νόμο ενάντια στην πώληση και το εμπόριο λειψάνων.  Από τον 4ο  αιώνα έως τη Μεταρρύθμιση πάντως, τα λείψανα γνώρισαν δόξες, τα κέρδη μεγάλωναν, ιδιαίτερα δε τον 12ο  και 13ο  αιώνα, ο τζίρος έφτασε στα ύψη!

«Κανένας προσκυνητής δεν γύριζε από την Ανατολή με άδεια χέρια. Η ευλάβεια συνδυαζόταν με την κερδοσκοπική προσδοκία. Τα κειμήλια μεταπουλιόνταν σε αστρονομικές τιμές στα ευρωπαϊκά μοναστήρια κι εκείνα με τη σειρά τους μεταβάλλονταν σε πακτωλό αργυρολογίας. Κι όταν στο χρηματιστήριο των ιερών κειμηλίων εξαντλήθηκαν τα δάκρυα τής Παναγίας -είχαν κυκλοφορήσει στη χριστιανική οικουμένη τόννοι ολόκληροι- και τα φτερά των αγγέλων και τα γένεια τού Ιησού καί τα εργόχειρα τής Παναγίας, άρχισε το εμπόριο των αγίων λειψάνων, που προσφέρονταν σε απίστευτη ποικιλία.» - «Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα» του Κυριάκου Σιμόπουλου, κεφάλαιο: «Κειμήλια και Λείψανα».

Οι αυτοκράτορες ήθελαν ένα μικρό οστό στα ιδιαίτερα διαμερίσματά τους [status symbol] ή μαζί τους στη μάχη [φυλαχτό]. Απομεινάρια μιας πίστης που είχε ανάγκη να βλέπει και να αγγίζει κάτι  κι ας ήταν νεκρό από αιώνες.

Κι ενώ η ανθρωπότητα βγήκε κάποια στιγμή από τον Μεσαίωνα, η θρησκευτική κατήχηση κρατάει τους πιστούς ακόμη εκεί, σε αυτήν την περίοδο της Ιστορίας. Στη λειψανολατρία. Μπορεί να πει δε κανείς ότι τους κρατά με νύχια και με δόντια. Κατά κυριολεξία.

*Λειψανοθήκη που περιέχει ένα δόντι [!], στάχτες και μαλλιά του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου - Καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη (Museo e Tesoro del Duomo di Monza) της ιταλικής πόλης Μόντσα. Η κάτω σιαγόνα με τα δόντια φυλάσσεται ξεχωριστά.

Η Δεύτερη Σύνοδος του Βατικανού επιβεβαίωσε ότι, «σύμφωνα με την παράδοσή της, η Εκκλησία αποδίδει λατρευτικό σεβασμό στους αγίους και τιμά τα αυθεντικά τους λείψανα και τις εικόνες τους». (Διάταγμα για τη Θεία Λειτουργία [Constitution “Sacrosanctum Concilium” sulla sacra Liturgia] από Τα Πρακτικά της Β΄ Συνόδου του Βατικανού [I Documenti del Concilio Vaticano II], 1980). «Τα διαπρεπή λείψανα, καθώς επίσης και αυτά που τιμούνται από ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων» αναφέρονται στον Κώδικα του Κανονικού Δικαίου (Codex Iuris Canonici), που εξέδωσε ο Ιωάννης Παύλος Β΄ το 1983. (Κανόνας 1190).

Η Ορθοδοξία δεν θα μπορούσε να μείνει πίσω... Έχει και εκείνη τα λείψανά της.  Τα λείψανα των αγίων Σπυρίδωνα, Διονυσίου και Γεράσιμου έχουν πιάσει τα πόστα στα Επτάνησα, ένα σε κάθε νησί. Του Αγίου Νεκτάριου στην Αίγινα.  Στην Πάτρα, εννοείται ότι υπάρχει η κάρα του αγίου Ανδρέα[το δεξί του χέρι όμως είναι στο Άγιον Όρος]. Στο Άγιον Όρος και συγκεκριμένα στο Βατοπέδι, βρίσκεται και το δεξί χέρι του Χρυσόστομου μαζί με την κάρα του. Το δεξί χέρι της Αγίας Αικατερίνης  επίσης , φυλάσσεται και αυτό στο Βατοπέδι [σαφής προτίμηση στα δεξιά χέρια].

Εκτίθενται και προσκυνούνται  χωρίς να τους ρωτήσει κανείς

Ένας  παράγοντας  βέβαια που συνέβαλε σημαντικά στη διάδοση της λειψανολατρείας, ήταν ότι οι ίδιοι οι άγιοι αποδείχτηκαν πολύ συνεργάσιμοι και καλόβολοι. Όντας  νεκροί από αιώνες, δεν έφεραν καμία αντίρρηση στο να τους τεμαχίσουν, να τους στολίσουν  και να τους εκθέτουν  για προσκύνημα. Εξυπνάδες; Όχι ακριβώς. Υπάρχει ένα θέμα εδώ. Ηθικής φύσεως. Άραγε οι ίδιοι οι άγιοι [ως ταπεινοί χριστιανοί]  θα συμφωνούσαν να τους προσκυνούν οι συγχριστιανοί τους , να τους κρεμάνε τάματα και να στήνεται ένα ολόκληρο εμπόριο από φυλαχτά και κάθε είδους αναμνηστικά γύρω από το νεκρό σώμα τους;

Ίσως να αντιδρούσαν όπως ο απόστολος Παύλος και ο Βαρνάβας οι οποίοι σε κάποιο ιεραποστολικό ταξίδι τους στην Κύπρο, παραλίγο να γίνουν αντικείμενα λατρείας των ντόπιων που τους πέρασαν για θεούς, για τον Δία και τον Ερμή και θελησαν να τους  προσκυνήσουν... Η συνέχεια, όπως αναφέρεται στο βιβλίο της Αγίας Γραφής, Πράξεις 14: 8-18... «Ωστόσο, όταν οι απόστολοι Βαρνάβας και Παύλος το άκουσαν αυτό, έσκισαν  τα εξωτερικά τους ενδύματα και πήδησαν μέσα στο πλήθος, φωνάζοντας   και λέγοντας: “Άντρες, γιατί κάνετε αυτά τα πράγματα; Και εμείς είμαστε άνθρωποι που έχουμε τις ίδιες αδυναμίες με εσάς, και σας διακηρύττουμε τα καλά νέα για να στραφείτε από αυτά τα μάταια πράγματα στον ζωντανό Θεό, ο οποίος έκανε τον ουρανό και τη γη και τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά...”. Λέγοντας δε αυτά τα πράγματα, μόλις και μετά βίας συγκράτησαν τα πλήθη από το να θυσιάσουν σε αυτούς.»

Και οι άγιοι-λείψανα, αιώνες  μουμιοποιημένοι κάτω από τις προσωπίδες, αν είχαν φωνή να μιλήσουν, ποιος ξέρει τι θα έλεγαν; Πιθανόν να αναφωνούσαν: «Τι κάνετε εκεί; Γιατί με προσκυνάτε; Ποιος σας έδωσε το δικαίωμα να με εκθέτετε νεκρό/ή; Πού στην ευχή είναι το δεξί μου χέρι;»

Ιφιγένεια Κοντού

Πηγή: tvxs

Ο ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΓΑΠΗ

44 Eγώ όμως σας λέω ν’ αγαπάτε τους εχθρούς σας, να ευλογείτε εκείνους που σας καταριούνται, να φέρεστε καλά σ’ εκείνους που σας μισούνε και να προσεύχεστε για εκείνους που σας προσβάλλουν και σας κατατρέχουν,

45 για να γίνετε γιοι του Πατέρα σας του ουράνιου, γιατί αυτός τον ήλιο του τον ανατέλλει σε κακούς και σε καλούς, και δίνει τη βροχή σε δίκαιους και σε άδικους.

46 Άλλωστε, αν αγαπήσετε μόνο εκείνους που σας αγαπούν, ποια θα είναι η ανταμοιβή σας; Tο ίδιο δεν κάνουν και οι τελώνες;

47 Kι αν χαιρετάτε τους αδελφούς σας μόνο, τι παραπάνω κάνετε; Mήπως δεν κάνουν το ίδιο και οι τελώνες; 48 Eσείς, λοιπόν, θα είστε τέλειοι, ακριβώς όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος”.΄(Κατα Ματθαίον Ευαγγέλιο κεφ. 5)

Είναι αλήθεια ότι βρίσκουμε στον ελληνικό πνευματικό κόσμο κάτι που σηματοδοτεί ταυτόχρονα ένα όριο και μια αλλαγή, και για το οποίο ελέχθη – κακώς – ότι προανήγγειλε το χριστιανισμό.

Πρόκειται βεβαίως για την θέση που αποδίδει ο Πλάτων στον Σωκράτη ( δεν είναι ηθικά σωστό ούτε το να αδικεί κανείς ούτε το να ανταποδίδει το κακό µε εκδίκηση), που προέρχεται πιθανότατα από τον Σωκράτη ως ιστορικό πρόσωπο, και συνίσταται στην προτροπή του να μην απαντάς στο κακό με κακό.

Είναι προτιμότερο να υφίστασαι την αδικία από να την διαπράττεις.

Είναι όμως διαφορετικό να πεις: μην απαντάς στο κακό με κακό, πράγμα που αφορά τη συμπεριφορά μας και εξαρτάται από εμάς, είναι, όπως λέει ο Αριστοτέλης εφ’ ημίν.

Και είναι άλλο να λες: να αγαπάς αυτόν που σου κάνει κακό. Αυτή η προτροπή δεν αφορά τη συμπεριφορά, αλλά το συναίσθημα και είναι καθεαυτή παράλογη, διότι κανείς δεν μπορεί να κυριαρχήσει τα συναισθήματα του.

Δεν συζητώ καν για το αν πρέπει να αγαπαμε ή όχι αυτούς που κάνουν κακό.

Αν θεωρήσουμε όμως τι συνεπάγεται αυτό, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι όσο περισσότερο ο τάδε έχει βασανίσει στο Άουσβιτς, τόσο περισσότερο πρέπει να αγαπηθεί!

Πρόταση απολύτως απορριπτέα. Εδώ έγκειται η διπλοπροσωπία ή η θεμελιώδης υποκρισία του χριστιανισμού.

Υποκρισία όχι με την τρέχουσα, αλλά με την οντολογική έννοια. Αυτό που προτείνεται εδώ είναι ψευδούς απόλυτου, δεδομένου ότι πρόκειται για απόλυτο απολύτως μη πραγματοποιήσιμο και επομένως ανύπαρκτο.

Και ζούμε αυτή την τερατώδη κυριαρχία αυτής της αδύνατης ηθικής εδώ και σχεδόν 17 αιώνες – θα δούμε σε λίγο γιατί πρέπει να ξεχωρίσουμε τους πρώτους αιώνες του χριστιανισμού – πράγμα πoυ φέρνει φυσικά, καταστροφικά αποτελέσματα, όπως ο ουσιώδης διχασμός στον εσωτερικό κόσμο των ατόμων, που ο Hegel είχε πολύ καθαρά δει. Όταν μιλά για δύστυχη συνείδηση, αναφέρεται κατά μια έννοια στον χριστιανισμό, που επιβάλλει στο άτομο ένα κανόνα που ποτέ δεν μπορεί να υπακούσει. […]

Μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά που προέρχεται από τα συναισθήματα, όχι όμως τα ίδια τα συναισθήματα. Κατά συνέπεια κάθε ηθική προτροπή απευθυνόμενη στα συναισθήματα είναι παράλογη.

Ακόμα μεγαλύτερος παραλογισμός είναι η προσπάθεια επιβολής αδύνατων ή αντιφατικών συναισθημάτων.

Όποιος αγαπά όλο τον κόσμο φυσικά δεν αγαπά κανένα. Και όποιος αγαπά αυτόν που μισεί δεν μισεί τίποτα – αλλά όποιος δεν μισεί τίποτα δεν επενδύει τίποτα συναισθηματικά.

Πράγμα που είναι οριακά δυνατό, αλλά αποτελεί εξ ορισμού αποκλειστικότητα ορισμένων ατόμων, χριστιανών αναχωρητών στην έρημο ή οπαδών του βουδισμού.

Και η ύπαρξη αυτών των περιθωριακών ατόμων ερημιτών ή αγίων, επιτρέπει ταυτόχρονα στην κοινωνία να δικαιολογείται και να ενοχοποιείται, δίνοντας στον εαυτό της την απατηλή απόδειξη της δυνατότητας να πραγματοποιηθεί το διακηρυσσόμενο ιδεώδες.

Ο άγιος τάδε το καταφέρνει, άρα η ηθική μας δεν είναι παράλογη, εμείς όμως δεν έχουμε το απαιτούμενο ανάστημα, πρέπει επομένως να εξιλεωθούμε, να γονυπετήσουμε, να συνεισφέρουμε στους εράνους για την ανοικοδόμηση του ιερού ναού κλπ – και ταυτόχρονα, αναμφίβολα, να μάθουμε να εξαπατάμε.

πηγή: libertarianwords.blogspot.gr

ΘΡΗΣΚΕΙΑ Σύμπτωμα Οικουμενικής Διανοητικής Διαταραχής;

 Γύρω στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., μέσα σ’ ένα ωκεανό δουλοκτητικών θεοκρατικών καθεστώτων που αντλούσαν τη νομιμοποίησή τους από την αναφορά τους σε κάποια υπερβατική δύναμη, στην Αθήνα, μια πόλη στο βραχώδες νοτιανατολικό άκρο της Ευρώπης, πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας μια ριζική ρήξη από την οποία αναδύθηκε η εκπληκτική ιστορική δημιουργία μιας πολιτικής κοινότητας που αντλούσε τη νομιμοποίησή της από τον ίδιο τον εαυτό της.

• Πυρήνας της διαδικασίας που οδήγησε σ’ αυτή τη ρήξη ήταν η αμφισβήτηση.

• Απαρχή της υπήρξε η νομοθεσία του Σόλωνα (592/1 π.Χ.).

• Αποφασιστική της στιγμή ήταν οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη (508/6 π.Χ.).

• Τελικό της αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία «μιας πραγματικά πολιτικής κοινότητας, με την έννοια μιας κοινωνίας που τα μέλη της θέλουν να επωμιστούν και αναλαμβάνουν την ευθύνη της ρύθμισης των κοινωνικών τους σχέσεων, αντλώντας τη νομιμοποίησή τους από τον ίδιο τους τον εαυτό» (Κ. Καστοριάδης, Αρχαία Ελληνική Δημοκρατία), που στο κέντρο της βρίσκεται η ελεύθερη πόλις, ο πολίτης και ο δήμος.

Η αμφισβήτηση των νόμων ξεκινάει με την ερώτηση «Ποιός άρχει;». Αυτό οδηγεί στην κοινωνική πάλη εναντίον της αριστοκρατίας και έχει ως αποτέλεσμα τη δημοκρατία και τη φιλοσοφία (με πρώτους τον Θαλή και τον Αναξίμανδρο).

Η αμφισβήτηση είναι η κοινή ρίζα της δημοκρατίας και της φιλοσοφίας γύρω από τα οποία συγκροτείται ολόκληρο το διανοητικό σύμπαν που ονομάζεται ελληνο-δυτικός πολιτισμός.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι αδύνατο, αδιανόητο (και ανόητο) κάθε ιδεολόγημα που έχει σχέση με τον «μεσσιανισμό» ή τους «ιστορικούς νόμους» που «εγγυώνται» μια ιδανική κοινωνία.

Συνεπώς, κάθε προσπάθεια να προβληθεί η λογική αυτού του ανθρωποκεντρικού σύμπαντος ως «προάγγελος» της ανορθόλογης θεοκεντρικής σύλληψης του κόσμου και ως «προανάκρουσμα» του παραλογισμού της «θεολογίας» των «αποκαλυπτικών» θρησκειών μπορεί να εκλαμβάνεται μόνο ως σύμπτωμα διανοητικής διαταραχής ή ιδιοτέλειας.

Γιατί, απλούστατα, καμιά λογική ταχυδακτυλουργία δεν μπορεί να καταστήσει δυνατή οποιαδήποτε συσχέτιση ανάμεσα στον Επιτάφιο του Περικλή και την απολυταρχική βυζαντινή θεοκρατία που αποκλείονται αμοιβαία.

Ο Εν Εξουσία Χριστιανισμός

 Το 313,  ο  χριστιανισμός αναγορεύτηκε από την πολιτική εξουσία ως επίσημη θρησκεία μιας απολυταρχικής αυτοκρατορίας και με τη συνεργασία της κρατικής εξουσίας επιβλήθηκε στους κατακτημένους πληθυσμούς ως «ενοποιητική» ιδεολογική βάση της «νέας Ρώμης», διαμέσου ενός βίαιου και αιματηρού μαζικού προσηλυτισμού που άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της θεσμοποιημένης βαρβαρότητας.

Με το Έδικτο των Μεδιολάνων περί ανεξιθρησκείας (313 μ.Χ.), τερματίστηκε ο διωγμός των χριστιανών από τους «εθνικούς» και εγκαινιάστηκε ο συστηματικός διωγμός των «εθνικών» (Ελλήνων) από τους χριστιανούς. Η Εκκλησία μετασχηματίστηκε σε εγκόσμια δύναμη, «διεκδίκησε άσκηση εξουσίας και επιδόθηκε όχι μόνο στον ιδεολογικό αφανισμό της αρχαίας θρησκείας αλλά και στη φυσική εξόντωση των οπαδών της» (όπως γράφει ο E. Dewick «πρόκειται για ένα πόλεμο με πικρό τέλος»).[1]

Η επίθεση του χριστιανικού ιερατείου εναντίον της αρχαίας ελληνικής σκέψης και καλλιτεχνικής δημιουργίας ήταν η χειρότερη θεομηνία που έπληξε ποτέ τον ελληνισμό.

  Στο χριστιανικό Βυζάντιο άναψαν οι πρώτες πυρές για την μαρτυρική δολοφονία των διαφωνούντων, των πολιτικών αντιπάλων και των «αιρετικών», πολλούς αιώνες πριν η λάμψη τους φωτίσει τον ευρωπαϊκό μεσαίωνα. Στον Ιππόδρομο της «βασιλεύουσας» στήθηκαν οι πρώτες φωτιές για το δημόσιο κάψιμο ολόκληρης της αρχαιοελληνικής γραμματείας (επί Θεοδοσίου Α’), πολλούς αιώνες πριν οι φλόγες τους καταυγάσουν το ναζιστικό μεσαίωνα. Στις πόλεις και την ύπαιθρο της χριστιανικής βυζαντινής αυτοκρατορίας οργανώθηκε η μαζική καταστροφή των αριστουργημάτων του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και εφαρμόστηκε συστηματικά το λιντσάρισμα των «ετερόδοξων» από πλήθη αφιονισμένων χριστιανών που δρούσαν υπό την καθοδήγηση του ιερατείου.

Ο πατριάρχης της Αλεξάνδρειας Θεόφιλος 

Τυπικό παράδειγμα, ο πατριάρχης της Αλεξάνδρειας Θεόφιλος που επικεφαλής ενός ντοπαρισμένου χριστιανικού όχλου κατέστρεψε το Σαράπειο και πυρπόλησε τη βιβλιοθήκη της πόλης).

Στον ίδιο χώρο μεθοδεύτηκε η εξόντωση της ελεύθερης σκέψης:

Κύριλλος Αλεξάνδρεια  

Το 415, στην Αλεξάνδρεια, φανατικοί χριστιανοί, «με οδηγίες του επισκόπου Κύριλλου, εισβάλλουν στην κατοικία της φιλοσόφου και μαθηματικού Υπατίας, τη σέρνουν στους δρόμους, τη γδύνουν κατάσαρκα, τη διαπομπεύουν, τη βασανίζουν φριχτά, την κατακρεουργούν και ρίχνουν το πτώμα της στην πυρά».[2]

Ο επίσκοπος Γάζας, ο αρχιβάνδαλος άγιος της ορθοδοξίας, όταν κατέστρεφε το Μαρνείον –τον περίλαμπρο ναό του Διός– μεταχειρίστηκε τα μάρμαρα του άδυτου για την πλακόστρωση ενός δρόμου «για να πατούν όχι μόνο άνθρωποι αλλά και γυναίκες και γουρούνια και άλλα ζώα’, έλεγε».[3]

Ο Ιωάννης Χρυσόστομος (4^ος αιώνας), μέγας διώκτης των αλλόθρησκων και  κατεδαφιστής αρχαίων μνημείων, διακήρυττε ότι οι πιστοί της αρχαίας θρησκείας «είναι στιγματισμένοι… και άξιοι λιθοβολισμού», καθιέρωσε –πρώτος στη χριστιανική εποχή– τη «χορηγία» για τη χρηματοδότηση των βανδαλισμών».[4]

Ο άγιος Βασίλειος θριαμβολογεί: «Τα αγάλματα γκρεμίστηκαν, οι βωμοί έπεσαν, τα δαιμόνια τρέπονται εις φυγήν».

Ο μέγας Αθανάσιος αποφαίνεται: «Εκ σωρών και εκ λειψάνων και εικόνων πολλάκις δαίμονες απελαύνονται».[5]

Στην επίγεια κόλαση του χριστιανικού Βυζαντίου, που προηγήθηκε κατά δέκα αιώνες της κόλασης του Δάντη, όλες οι πιθανές κακοποιήσεις  του ανθρώπινου κορμιού που μπορεί να φανταστεί κανείς και όλοι οι δυνατοί τρόποι εξόντωσης του ανθρώπου, είναι θεσμοποιημένοι και εφαρμόσιμοι, ad majorem Dei gloriam:

«Αποκεφαλισμός. Κάψιμο στην πυρά. Απαγχονισμός. 
Στραγγαλισμός. Καταποντισμός (ράψιμο των καταδικασμένων σε σάκους γεμάτους φίδια και ρίξιμό τους σε ποταμό ή θάλασσα. Λιθοβολισμός. Ψήσιμο στη θράκα. Εκδορά. Θανάτωση σε βραστό νερό, λάδι ή πίσσα. Ανάποδη σταύρωση. Παλούκωμα. Κάψιμο με πυρωμένα σίδερα. Φαρμάκωμα. Ευνουχισμός. Τύφλωση. Ακρωτηριασμός. Ρινοτομή. Δουλεία. Ισόβια καταναγκαστικά έργα στα μεταλλεία. Ισόβιος εγκλεισμός σε μοναστήρι».[6]

Για την εδραίωση και τη διατήρηση της επίγειας ισχύος, ο εν εξουσία χριστιανισμός και οι διαχειριστές του (απολύτως αδιάφοροι για «επουράνια σωτηρία», την οποία «μεγαλόψυχα» παραχωρούν στους οπαδούς τους) μετέφεραν στη γη την εικόνα της επουράνιας κόλασης με την οποία κατατρομοκρατούν τους αποδέκτες του μηνύματος της χριστιανικής «αγάπης».

Από οποιαδήποτε σκοπιά κι αν ερευνηθεί αντικειμενικά, η ιστορία του εν εξουσία χριστιανισμού (δυτικού και ανατολικού) συμπυκνώνεται σε έξι λέξεις: Φόνος, βασανιστήρια, λιντσάρισμα, βανδαλισμός, ραδιουργία, μισαλλοδοξία. 

Η Επανάκαμψη του Ορθολογισμού

Ο Διαφωτισμός ήταν ένα ευρωπαϊκό διανοητικό κίνημα που εδράζεται στη βεβαιότητα ότι η ικανότητα του λόγου αποτελεί το κύριο εργαλείο για την κατανόηση της πραγματικότητας. Προπαρασκευάστηκε από την Αναγέννηση, οι ρίζες του ανιχνεύονται στον 17ο αιώνα (κατά τον οποίο εδραιώθηκαν πολλές επιστήμες, όπως η χημεία, γεωλογία, παλαιοντολογία, ανατομία, ιστολογία, εμβρυολογία, κ.α.) και η ανάπτυξή του σημειώνεται στα μέσα του 18ου αιώνα.

Οι οικονομικές, πολιτικές και ιδεολογικές αλλαγές που συντελούνταν κατά την επαναστατική άνοδο της αστικής τάξης (μιας διαδικασίας που σφραγίστηκε με τη νίκη της αστικής επανάστασης στις Κάτω Χώρες, την Αγγλία και την Γαλλία κατά τον 16ο, 17ο και 18ο αιώνα, αντιστοίχως, και ολοκληρώθηκε με την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας) συνοδεύονταν από μια σειρά βαθιών ανατροπών στον χώρο της φιλοσοφικής και επιστημονικής σκέψης.

Το αναγκαστικό ενδιαφέρον για την εξυπηρέτηση της βιομηχανίας, της ναυσιπλοΐας, κλπ., έδωσε ώθηση στη συστηματική μελέτη της Φύσης και την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνικής και προκάλεσε αλλαγές που δεν άφησαν ανεπηρέαστο κανένα τομέα του επιστητού.

Σ’ αυτό το πλαίσιο διαμορφώθηκε ο Διαφωτισμός, ως διανοητικό κίνημα που:

• Eίχε έντονα ανθρωπιστικό περιεχόμενο.

• Eκφράστηκε, κυρίως, με την ιστορική συνεισφορά των Μοντεσκιέ, Ντεκάρτ, Σπινόζα, Λάϊμπντς, Βολτέρου, Ντιντερό, Ντ' Αλαμπέρ, Ρουσώ, Χόλμπαχ,κ.ά.

• Eίχε ως πυρήνα του τον ορθολογισμό και την πίστη στην πρόοδο.

• Aξίωνε αλλαγές σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δράσης (στους πολιτικοκοινωνικούς θεσμούς, την οικονομία, την εκπαίδευση και τη θρησκεία), και

• Yπερασπιζόταν την ατομική ελευθερία ενάντια στην τυραννική διακυβέρνηση και την καταπίεση που ασκούσε η Εκκλησία.

Ο Διαφωτισμός, όντας άρρηκτα δεμένος με την διαδικασία της επαναστατικής ανόδου της αστικής τάξης (που ήταν ο βασικός φορέας των νέων ιδεών και, μέχρι εκείνη την εποχή, παρέμενε αποκλεισμένη από το σύστημα της απολυταρχίας), θα εξαντλήσει τα όρια του μαζί με την εξάλειψη των κοινωνικών αιτιών στα οποία όφειλε την ύπαρξη του.

Η αστική τάξη μετά την κατάκτηση της εξουσίας πέρασε στη φάση της οργάνωσης και της παγίωσης της: Ανάμεσα στους τρεις μεγάλους σταθμούς της αστικής επανάστασης[7] και στον πόλεμο Γαλλίας-Πρωσίας (1870-1), σημειώνεται μια γενική αναδίπλωση της αστικής τάξης σε πανευρωπαϊκή κλίμακα που στοχεύει στην διασφάλιση και την οριστικοποίηση της κατοχής της εξουσίας. Πρόκειται για μια περίοδο συντήρησης που σημαδεύεται από μια γενική και πολύμορφη απόπειρα εγκλωβισμού κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας μέσα στα όρια που επιβάλλει το συμφέρον της νέας τάξης πραγμάτων προκειμένου να εξασφαλιστεί η αέναη υπεράσπιση, εδραίωση και αναπαραγωγή της.

Η εξάντληση των επαναστατικών δυνατοτήτων και προοπτικών της αστικής τάξης θα δώσει λαβή στη συντηρητική αναδίπλωση της. Από δω και πέρα η αστική τάξη θα υπάρχει και θα δρα όχι ως τάξη εν επαναστάσει αλλά ως τάξη εν εξουσία. Και ως τέτοια, θα προσπαθήσει να επιβάλλει στην οργάνωση της συνολικής κοινωνικής ζωής ένα προσανατολισμό που θα εξυπηρετεί αυτή τη νέα πραγματικότητα. Και σ’ αυτό το πλαίσιο, συγκροτείται η νέα συμμαχία της κοσμικής και της εκκλησιαστικής εξουσίας, πράγμα που ανέδειξε το τρίπτυχο «έμπορος, στρατιώτης, παπάς» σε κορυφαίο σύμβολο της καπιταλιστικής επέκτασης.

 …………………………………………………………………

■ H επάνοδος και η μαζική αποδοχή των πιο ακραίων, δημαγωγικών και επιθετικών παραφυάδων του χριστιανισμού, του ριζοσπαστικού ισλαμισμού και του ορθόδοξου ιουδαϊσμού, που αποδεικνύει απλώς ότι ο 20ος αιώνας που προβάλλεται αυτάρεσκα ως «εποχή της λογικής» δεν είναι παρά μια εποχή βαθύτατου σκοταδισμού.

Η θρησκεία είναι μια πανάρχαια συλλογική έκφραση της οικουμενικής διανοητικής διαταραχής που συνοδεύει το ανθρώπινο είδος σ' όλη την ιστορική του διαδρομή, που έχει ως πυρηνικό της στοιχείο την ολοκληρωτική υποταγή.[8]

Όπως θέτει το ζήτημα ο Ρίτσαρντ Ντόκινς (που, προσφάτως, ψηφίστηκε από το περιοδικό Prospect ως ένας από τους τρεις κορυφαίους διανοούμενους της εποχής μας, μαζί με τους Νόαμ Τσόμσκι και Ουμπέρτο Έκο):

• Επίκεντρο της θρησκευτικής μυθολογίας είναι ο θεός: Ο θεός των αποκαλυπτικών θρησκειών (και ιδιαίτερα ο θεός της Παλαιάς Διαθήκης)  που είναι «μισογύνης, ομοφοβικός, ρατσιστής, βρεφοκτόνος, γενοκτόνος, εκδικητικός, τεκνοκτόνος, μεγαλομανής, σαδομαζοχιστής, ένας κακεντρεχής τύραννος».

• Οι προβαλλόμενες βασικές λειτουργίες της είναι ψυχο-φαρμακολογικές (ψυχο-ανακουφιστικές): «Eχουν αναφερθεί τέσσερις βασικές λειτουργίες τις οποίες εκπληρώνει η θρησκεία: εξήγηση, παραίνεση, παρηγοριά και έμπνευση. Καμιά από αυτές τις λειτουργίες δεν έχει ποτέ τεκμηριωθεί».

• Αποτέλεσμά της είναι οι διαρκείς συγκρούσεις: «Η θρησκεία προκαλεί πολέμους, ενισχύει τη μισαλλοδοξία και ασκεί κακή επιρροή στα παιδιά, τα οποία είναι ‘‘προγραμματισμένα’’ να πιστεύουν αυτά που τους λένε οι γονείς τους».

Κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20^ου αιώνα, η ανθρωπότητα διακατεχόμενη από την αυταπάτη ότι είχε μπει οριστικά στο «βασίλειο της λογικής» δεν ήταν επιρρεπής σε ανορθόλογες διαφυγές και συνεπώς, η θρησκεία δεν αποτελούσε πρόσφορη καταφυγή.

Αλλά στη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, ανατράπηκαν αυτές οι αυταπάτες και επετράπηκε στο ανορθόλογο να εισβάλει στο προσκήνιο, με την πιο γνήσια μορφή του, τη θρησκευτική. 

Σημεία των καιρών η θριαμβευτική επάνοδος της θρησκείας στο προσκήνιο, η μαζική στροφή στο παράλογο μιας ανθρωπότητας που ξαναγυρνάει στο Μεσαίωνα, αποποιούμενη τις ευθύνες της για την εποχή του Διαφωτισμού που αποτέλεσε μια από τις ελάχιστες φωτεινές σελίδες στη σκοτεινή ιστορία της.

Η επάνοδος και η μαζική αποδοχή των πιο ακραίων, δημαγωγικών και επιθετικών παραφυάδων του χριστιανικού, ισλαμικού και ιουδαϊκού φονταμελισμού (ορθόδοξος ιουδαϊσμός), αποδεικνύει απλώς ότι η θρησκεία ήταν και παραμένει το βασικότερο σύμπτωμα της οικουμενικής διανοητικής διαταραχής που συνοδεύει το ανθρώπινο είδος σ' όλη την ιστορική  του διαδρομή, ότι ο ορθολογισμός ήταν και παραμένει μια ασήμαντη βαλβίδα προστασίας απέναντι στην εγγενή σχιζοφρένεια του ανθρώπινου είδους, και ότι ο 20ος αιώνας που προβάλλεται αυτάρεσκα ως «εποχή της λογικής», δεν είναι παρά μια εποχή βαθύτατου σκοταδισμού. 

Η Ψυχοπαθολογία της Φανατικής Πίστης
Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον που μπορεί να πει «εγώ» (δηλαδή είναι το μοναδική όν που έχει επίγνωση του εαυτού του και συνείδηση του γεγονότος ότι αποτελεί μια μοναδική και ανεπανάληπτη οντότητα). Παράλληλα είναι και το μοναδικό ζώο που ξέρει ότι θα πεθάνει.
Όντας λοιπόν σε υπαρξιακή αδυναμία να αποδεχθεί την αναπότρεπτη βιολογική αναγκαιότητα του θανάτου της μοναδικής και ανεπανάληπτης οντότητάς του, είναι επιρρεπής στην αποδοχή οποιονδήποτε ιδεολογικών κατασκευασμάτων που προσφέρουν τη δυνατότητα της επέκτασης της ύπαρξής του σε κάποιο ασαφές «επέκεινα».
Κι εδώ παρεμβαίνει η μεταφυσική και η θρησκεία, εν είδει ανακουφιστικού ψυχοφάρμακου, που όπως όλα τα ψυχοφάρμακα έχουν άπειρες παρενέργειες και, κατά κανόνα, αποδεικνύονται χειρότερα από την αρρώστια.

Η θρησκεία είναι ένα συλλογικό ψυχοφάρμακο που εφευρέθηκε για να υποβαθμιστεί η αγωνία του θανάτου που ταλανίζει τον άνθρωπο, ο οποίος, λόγω της νευροφυσιολογικής του δομής, είναι καταδικασμένος να υφίσταται τις συνέπειες της αντίφασης ανάμεσα στο ότι είναι το μόνο ον που έχει συνείδηση του θανάτου του και  την ασυνείδητη αδυναμία του να αποδεχτεί το πεπερασμένο της ύπαρξής του.

Σ’ αυτό το πλαίσιο διαμορφώνεται τόσο η πίστη όσο και ο ρόλος που επιφυλάσσει κάθε εκκλησία στους πιστούς της που έχει ως βάση του την τυφλή υποταγή στο «αλάνθαστο» της ηγετικής ομάδας που κατέχει κάθε φορά τη θρησκευτική εξουσία: Η εκκλησία διαχειρίζεται την πίστη και προσφέρει τη θρησκεία ως ψυχοφάρμακο με αντάλλαγμα την τυφλή υπακοή του πιστού. 

  Κλεάνθης Γρίβας

Η επάνοδος και η μαζική αποδοχή των πιο ακραίων, δημαγωγικών και επιθετικών παραφυάδων του χριστιανισμού, του ριζοσπαστικού ισλαμισμού και του ορθόδοξου ιουδαϊσμού, αποδεικνύει απλώς ότι ο 20ος αιώνας, που προβάλλεται αυτάρεσκα ως «Εποχή της Λογικής», δεν είναι παρά μια εποχή βαθύτατου σκοταδισμού.

---

[1] Κ. Σιμόπουλος: Η λεηλασία και η καταστροφή των ελληνικών αρχαιοτήτων(1993), σ. 126

[2] Κ. Σιμόπουλος: Λεηλασία και καταστροφή… (1993), σ. 127.

[3] Μάρκος ο Διάκονος, Ο βίος του αγίου Πορφυρίου, σ. 6 (στο Κ. Σιμόπουλος,Λεηλασία και καταστροφή… σ. 142)

[4] Κ. Σιμόπουλος, ο.π., σ. 142.

[5] Κ. Σιμόπουλος, ο.π., σ. 143.

[6] Κ. Σιμόπουλος: Βασανιστήρια και Εξουσία.

[7] Στις Κάτω Χώρες, την Αγγλία και την Γαλλία κατά τον 16ο, 17ο και 18ο αιώνα, αντιστοίχως.

[8] Βλ. παρ. «Το ψυχοδιανοητικό σύμπαν του φανατικού πιστού».